कोपरगाव :कोपरगावच्या मातीतून उभा राहिलेला आणि निष्ठा, कष्ट व दूरदृष्टीच्या जोरावर विकासाची नवी परिभाषा लिहिणारा नेता म्हणजे मा. श्री. छबुराव (आण्णा) फक्कडराव आव्हाड. आज जेव्हा राजकारणात पदासाठी स्पर्धा आणि प्रसिद्धीसाठी धडपड सुरू आहे, तेव्हा आण्णांनी मात्र पदाच्या मोहाला ठेंगा दाखवत कामातूनच आपली वेगळी ओळख निर्माण केली. शेती, सहकार आणि सामाजिक क्षेत्रात त्यांनी केलेलं काम हे केवळ इतिहास नाही, तर आजच्या पिढीच्या डोळ्यात अंजन घालणारं वास्तव आहे.
जेऊर कुंभारी येथील साध्या शाळेतून शिक्षणाची सुरुवात करून पुण्यातील कृषी महाविद्यालयातून बी.एस्सी. (अॅग्री) पर्यंतचा प्रवास त्यांनी जिद्दीने पूर्ण केला. शिक्षण घेताना केवळ पदवी नव्हे, तर ज्ञानाचा उपयोग समाजासाठी कसा करायचा याचा ध्यास त्यांनी घेतला. याच ध्यासातून पुढे ते प्रगतशील शेतकरी आणि कृषी तज्ञ म्हणून ओळखले जाऊ लागले.
१९६३-६४ मध्ये केंद्र सरकारतर्फे अमेरिकेसह इस्रायल, तुर्कीस्तान, इंडोनेशिया अशा देशांचा अभ्यास दौरा करण्याची संधी त्यांना मिळाली. त्या काळात परदेश दौरा ही मोठी गोष्ट असताना आण्णांनी या संधीचा उपयोग केवळ स्वतःपुरता मर्यादित न ठेवता आधुनिक शेती, साखर उद्योग आणि व्यवस्थापनातील तंत्रज्ञान आपल्या मातीत रुजवण्यासाठी केला. कोपरगाव तालुक्याला “कॅलिफोर्निया”सारखं प्रगत कृषी क्षेत्र बनवण्याचा त्यांचा प्रयत्न हा केवळ स्वप्न नव्हता, तर प्रत्यक्षात उतरवलेला विकासाचा आराखडा होता.
सहकार क्षेत्रातही आण्णांनी भक्कम पायाभरणी केली. विविध कार्यकारी सोसायटी, साखर कारखाने, जिनिंग-प्रेसिंग सोसायटी आणि डिस्टिलरी यांसारख्या संस्थांमध्ये त्यांनी संस्थापक, संचालक आणि मार्गदर्शक म्हणून काम करत सहकाराची ताकद वाढवली. कोपरगावच्या विकासाचा कणा मजबूत करण्यात त्यांचा मोठा वाटा राहिला आहे.
विशेष म्हणजे, राज्यपालांचे कृषी सल्लागार होण्याची संधी त्यांनी नाकारली. सत्तेच्या आणि पदाच्या मोहाला बळी न पडता मातीत राहून काम करणं त्यांना अधिक महत्त्वाचं वाटलं. आजच्या पदलोलुप राजकारणात हा निर्णय अनेकांसाठी डोळे उघडणारा ठरतो.
राजकीय आणि सामाजिक क्षेत्रात विविध समित्यांवर काम करताना त्यांनी धोरणात्मक निर्णयांमध्ये सहभाग घेतला, मात्र कधीही प्रसिद्धीचा गाजावाजा केला नाही. “काम करा आणि पुढे चला” हीच त्यांची कार्यशैली राहिली.
आज प्रश्न असा आहे की, आण्णा आव्हाड यांच्यासारख्या निष्ठावंत नेतृत्वाची परंपरा आपण टिकवतोय का? की केवळ नावापुरतीच आठवण ठेवतोय? कारण विकासाची खरी दिशा ही घोषणांनी नव्हे, तर कृतीतूनच ठरते—हे आण्णांनी आपल्या आयुष्यभराच्या कार्यातून दाखवून दिलं आहे.
चौकट:
आजच्या स्वार्थी आणि दिखाऊ राजकारणाच्या गर्दीत आण्णा आव्हाड यांच्यासारखी जमिनीवर काम करणारी माणसं विरळाच! त्यांनी ना पदासाठी तडजोड केली, ना प्रसिद्धीसाठी दिखावा—केलं ते फक्त समाजासाठी. त्यामुळे त्यांच्या कार्याची उंची ही पदांपेक्षा मोठी आहे.आज गरज आहे ती अशाच ध्येय, वेड्या नेतृत्वाची,अन्यथा विकासाच्या नावावर केवळ घोषणांचा गाजावाजा आणि वास्तव मात्र तसंच कोरडं!
आयुष्यभर निष्ठेने, प्रामाणिकपणे आणि दूरदृष्टीने समाजासाठी झटलेल्या मा. श्री. छबुराव (आण्णा) फक्कडराव आव्हाड यांच्या कार्याला आज कृतज्ञतेने वंदन करण्याची ही वेळ आहे. त्यांनी उभारलेली विकासाची पायाभरणी आणि दिलेली प्रेरणा ही पुढील पिढ्यांसाठी मार्गदर्शक ठरणार आहे.
या कृतज्ञता सोहळ्यानिमित्त त्यांना उत्तम आरोग्य, दीर्घायुष्य आणि पुढील वाटचालीसाठी मनःपूर्वक शुभेच्छा! त्यांच्या कार्याचा प्रकाश असाच समाजाला दिशा देत राहो, हीच सदिच्छा.- राजेंद्र सालकर दैनिक पुण्यनगरी दैनिक सामना प्रतिनिधी कोपरगाव
